16.SAYI ÖZETLERİ

Osmanlı Devletinin Son Dönemlerinde İzmir Ve Kazalarında Ekonomik Gelişmeler

Abdulkadir İlgen

Abstract

In The Last Period of Ottoman’s State, General Economic Developments of İzmir and its Districes.

This work includes analysis of general economic structure of İzmir and its distruces for the period of foundation of Turkish Republic and for the period before those years. Main sources utulized in this work are Vilayet’s Salname had issued regularly from 1880 to 1908, city report issued in 1923 and detailed work done by V. Cuinet for 1890’s.

This work about İzmir which had been the most important harbour city of country towards western world since nineteenth country can coutribute being understood of general economic developments Turkey had reached until that time.  

Özet

Çalışma, Cumhuriyet Türkiye’sinin kuruluş yılları diyebileceğimiz bir dönemle, ondan önceki yıllarda, İzmir ve kazalarının genel ekonomik yapısının analizini içermektedir. Çalışmaya esas teşkil eden kaynaklar, 1880 yılından 1908 yılına kadar düzenli bir şekilde yayınlanan vilayet salnameleriyle, 1923 yılında yayınlanan vilayet raporu ve V. Cuinet’in 1890’lı yıllara dair yaptığı kapsamlı çalışmadır.

XIX. yüzyıldan bu yana, ülkenin batıya açılan en önemli liman kentlerinden biri üzerine yapılan bu çalışma, o güne kadar Türkiye’nin ulaştığı genel ekonomik gelişmelerin anlaşılmasına da katkıda bulunabilir.

Anadolu’da Selçuklu Dönemi Şehirleşmesi

Mustafa Demir

SUMMARY

Anatolian cities, before 11^th century and under the Byzantine rule, due to the internal and external causes, outdated. However, it entered a development process by social and economic conditions of 11th century. Besides these developments, having conquered these cities, Turks established the Turkish identity here. In the end of the 11th century and the first half of the 12th century, the Anatolian cities became Turkish. Turkish population became dominant in the cities. In Anatolian cities, Turkish urbanization, by establishing of the economic infrastructure of Turks, entered a process of development in the middle of the 12th century. This process, within the 13th century, became acceleration and at the end of the 13th century, it reached its heyday in the Selcuid (Seljuqid) period. The Mongol invasion gave a great damage to the Turkish urbanization from the end of the 13th century. The Anatolian city acquired its Turkish identity by the process of urbanization in the Selcuqid period.

ÖZET

Anadolu şehirleri, Bizans Devleti hakimiyetinde, XI. yüzyıl öncesi dönemde iç ve dış sebeplerle köhneleşmiş bir durumda idi. Daha sonra XI. yüzyılın ortaya koyduğu sosyal ve iktisadî şartlarla gelişme süreci içine girdi. Bu gelişmeler yanında Türkler, bu yüzyılda Anadolu şehirlerini fethedip buralara Türk kimliğini yerleştirdiler. Anadolu şehirleri, XI. yüzyılın sonu ile XII. yüzyılın ilk yarısında Türkleştiler. Türk nüfusu, şehirlerde egemen hale geldi. Anadolu şehirlerinde Türklerin eknomik altyapıyı tesis etmeleri ile Türk şehirleşmesi, XII. yüzyılın ortalarından itibaren gelişme süreci içine girdi. Bu süreç, XIII. yüzyıl içinde ivme kazanarak yüzyılın son çeyreğinde Selçuklular devrindeki en güçlü durumuna ulaştı. Moğol istilası ise Türk şehirleşme sürecine, XIII. yüzyıl sonundan itibaren büyük bir darbe indirdi. Anadolu şehri, Selçuklular dönemindeki şehirleşme süreci ile Türk kimliğini kazanmış oldu.

ILICA KASABASI'NDA HIDRELLEZ GELENEĞİ

İbrahim Kır

Özet

Bu makale, Kahramanmaraş'ın Ilıca kasabasında yaşanan önemli bir kültür öğesi olarak yıllardan beri kutlanarak gelen hıdrellez geleneğini tanıtmaktadır. Hıdrellez,  kasaba halkı tarafından kışın sona erişini ve yazın başlangıcını ifade eden  yardımlaşmayı cömertliği paylaşmayı hoşça eğlenmeyi simgeleyen, bir bahar bayramı olarak bilinmekte ve her yıl 6 Mayıs günü kutlanmaktadır. Makalede, kasaba halkının bu geleneğe hazırlanışı, kutlama yerinin belirlenmesi, kutlayışı, talih açma,  gelenekle ilgili halkın inanışları ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Abstract

HIDRELLEZ TRADITION IN ILICA TOWN

This article introduces the Hidrellez (Spring feast) tradition in Ilıca town which has been celebrated for several years as an important cultural event. Hidrellez which means the end of winter and the beginning of the spring and symbolizes help, generosity and enjoyment is known as spring festival and celebrated on 6^th of May every year. In this article, people’s preparation for the festival in the people in the town, finding a suitable place for this occasion, celebrating and people’s beliefs in this tradition is explained in details.

 Hürriyet ve Eşitlik Kavramları Ekseninde Otoriter  Rejimler Konusunda Bazı Değerlendirmeler

H.İbrahim Acar

Abstract

SOME EVALUATİONS ABOUT  AUTHORİTARİAN REGİMES İN AXS OF FREEDOM AND EQUALİTY CONCEPTS

Abstarct: Freedom is to have possibility of freely activity in our actions and thoughts without within feel of dependence and without any pressure. Political regimes that can be applied up to date claim that they are libertarian in this mean.

It is not possible to state that contemporaneous political regimes such as, Fascism, Communism, National Socialism, and Marksizm, give discharge for rights and freedoms of human. Because, in these regimes, it is accepted that benefits of government or governers are more important than rights and freedoms of human. Therefore, it is risky to accumulate in hand of only one person total authority. Because, it is strongly possible that persons who have authority use these authorities for own benefits, but do not use for humanity.

Özet

HÜRRİYET VE EŞİTLİK KAVRAMLARI EKSENİNDE OTORİTER  REJİMLER KONUSUNDA BAZI DEĞERLENDİRMELER

Özet: Hürriyet, bağımlılık duygusu içinde olmadan, baskı altında kalmadan, hareketlerimizde ve düşüncelerimizde serbest hareket edebilme imkanına sahip olmaktır. Günümüze kadar uygulanma imkanını elde eden siyasal rejimler bu manada hürriyetçi olmak iddiasındadırlar.

Çağdaş siyasal rejimlerden Faşizm, Nasyonal Sosyalizm ve Marksizm’in insan hak ve hürriyetlerine yer verdiğini söylemek mümkün değildir. Zira, bu sistemlerde, devletin veya  yöneticilerin menfaatleri, insanların hak ve hürriyetlerinden daha önemli kabul edilmektedir.Bu itibarla, yetkilerin tek bir şahsın elinde toplanması tehlikelidir. Zira yetkileri elinde bulunduranların bu yetkileri insanlık adına değil, kendi adına kullanması kuvvetle muhtemeldir.

Hâris El-Muhasibî ve Fehmü’l-Kur’ân’ı

Zülfikar Durmuş

Abstract

In this article, the topics, socio-cultural panorama of Muhasibî’s century, 9th century/3rd century to Islamic calender, his life and an evaluation of his work Fehmu’l-Qur’ân in view of the sciences of the Qur’ân, are investigated.

In the century in which Muhasibî lived, both Islamic sciences were collected, gathered and thoughts and schools of creed arised and developed, also the translation activities that were going to influence Islamic thought system became accelerated. For a while, the creed of Mu’tazile became official creed of the state, and so the event of creation of the Qur’ân was arised and opponents of this thought were punished (mihna). This century had wholly been a  reaction age from beginning to end.

Muhasibî, in his book Fehmu’l-Qur’ân about the sciences of the Qur’ân, used the disciplines of hadith, fıqh, teology, mysticism and philosophy rather efectively. The book is the first and primary and original in the area of the sciences of the Qur’ân up to the topics treated.

Key words: Muhasibî, Fehmu’l-Qur’ân, The sciences of the Qur’ân, Mu’tazile and Nesh.

Özet

Bu makalede, Muhasibî’nin yaşadığı H. III/M. IX. asrın sosyo-kültürel panoraması, Muhasibî’nin hayatı ve eseri Fehmü’l-Kur’ân’ın Kur’ân ilimleri açısından değerlendirilmesi konuları incelenmiştir.

Muhasibî’nin yaşadığı H. III/M. IX. asır, hem İslâmî ilimlerin tedvîn dönemi, hem mezhebî ekollerin doğup geliştiği hem de İslâm düşünce sistemini çok etkileyecek olan tercüme faaliyetlerinin hız kazandığı bir dönemdir. Belli bir süre Mu’tezile mezhebinin görüşleri devletin resmî mezhebi haline gelmiş, bu bağlamda meşhur halku’l-Kur’ân hadisesi ortaya çıkmış ve bu düşünceye karşı çıkanlar cezalandırılmıştır (mihne). Bu yüzyıl baştan sona bir tepki dönemi olmuştur.

Muhasibî, Kur’ân ilimlerine ilişkin Fehmü’l-Kur’ân isimli eserinde hadîs, fıkıh, kelâm, tasavvuf ve felsefe disiplinlerini gayet güzel bir şekilde kullanmıştır. Eser, işlenilen konular açısından Kur’ân ilimleri alanında ilk ve orijinal bir eserdir.

Anahtar kelimeler: Muhasibî, Fehmü’l-Kur’ân, Kur’ân İlimleri, Mu’tezile ve Nesh.

Zülfikar Durmuş, Yrd. Doç. Dr., İnönü Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Tefsir Anabilim Dalı

Zülfikar Durmuş, Assistant Professor, İnönü University, Theology Faculty, Commentary Department

2001 YILINDA YAPILAN ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNİN HAK VE ÖZGÜRLÜKLERE YANSIMALARI

Nasır NİRAY

ÖZET

Anayasalar, ülkelerin sosyal, ekonomik daha da önemlisi siyasal yapılarının belirlenmesinde rol oynayan birçok yapı taşından meydana gelen bir bütündür. Bu bütünün meydana getirdiği genel bir felsefe ve ulaşmayı amaçladığı bir hedef vardır.

Kurucu Meclisler tarafından, anayasalar ilk kez oluşturulurken, bu amaç ve felsefeye hizmet edilir. Anayasalarda, daha sonra çeşitli nedenlerle tali değişiklikler yapma zorunluluğu hasıl olduğunda, bu husus göz önünde tutulmalıdır.

Çalışmanın giriş bölümünde anayasa kavramı ve 1982 Anayasası’nın oluşum süreci anlatıldıktan sonra, gelişme kısmında 03/10/2001 tarih ve 4709 no’lu kanun ile yasalaşarak yürürlüğe giren bazı değişiklikler (temel hak ve hürriyetlerin sınırlanma kriterleri, yakalama ve tutuklama süreleri, ölüm cezası, siyasi partiler, Millî Güvenlik Kurulu, af vb. ) ele alınmıştır. Son bölümde 1982 Anayasası’nda yapılan değişiklikler, yukarıda yaptığımız değerlendirme ışığında ele alınmış, yeni bir anayasaya olan ihtiyaç gerekçelendirilmiştir.

ABSTRACT

A constitution is a whole consisting of a set of elements which play a role in determining social, economic and especially political structures of the countries. This whole creates a general philosophy and pursues an objective.

During the process of establishment of the constitutions by the Founding Assemblies, this objective and philosophy is served. When it’s obligatory to make amendments to the constitutions due to some reasons, this issue should be taken into account.

In the introductory paragraphs of this study, the concept of constitution and the process of establishment of 1982 Constitution are handled and in the body paragraphs, a number of amendments (the criteria of limitation of fundemental rights and liberties, the period of detention, death penalty, political parties, National Security Council, amnesty, etc. ) which were put into force with the 03/10/2001 dated and 4709 numbered law are dealt with. In the conclusion part, the amendments made to the 1982 Constitution are examined in the ligt of the assessment made above and the need for a new constitution is justified.

Fâtih Külliyesinde Çorba Kapısı

Nazende Öztürk

Abstract

The “Çorba”  Gate  In  The  Fatıh  Complex

There are eight court gates in the outer courtyard of the fatih complex, four of which are found between the sahn madrasas in the courtyard of the fatih mosque. It appears that in the 18th century, after the earthquake of 1766, during the reign of mustafa ııı, three of these main courtgates, the “türbe”, “boyacı” and “börekçi” gates, were destroyed, leaving only the “çorba” gate standing which still embodied the characteristics of the fatih period.

It can obviously be seen that the çorba gate has the most unusual form and location of the four main courtgates found in the outer courtyard wall. The gate was on the main road going between the old and new palaces, on the way from saraçhanebaşı to edirnekapı. It is a unique arched gate with its low horizontal rectangular mass form and half-şemse (a circular or oval shaped decoration on ottoman book covers) shaped frontals. If we see that this decoration is also connected to the “baba nakkaş” style we could surmise that it could have been designed in the nakışhane (decorative design room) of the palace.

This gateway which reflects the characteristics of the period it belongs to attracts our attention with its noticeablely modest ratios. If these dimensions are compared with “modulor” ratios, it will clearly be observed that human dimensions have been considered as the basic unit.

Özet

FATİH  KÜLLİYESİ’NDE  ÇORBA  KAPISI

Fatih Külliyesi dış avlusunun, dördü Sahn medreseleri arasında olmak üzere toplam sekiz kapısı bulunmaktadır. 18. Yüzyılda meydana gelen depremden sonra, Türbe, Boyacı ve Börekçi Kapısı isminde üç esas kapının yıkılmış, günümüze Fatih dönemi özelliklerini taşıyan yalnız Çorba Kapısı’nın ulaşabilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Dış avlu duvarı üzerinde yer alan dört kapıdan en ayrıcalıklı biçim ve konuma sahip olanın Çorba Kapısı olduğu açıkça görülmektedir. Kapı, eski ve yeni saraylardan gelen, Saraçhanebaşı’ndan Edirnekapı’ya uzanan yol üzerinde yer alıyordu. Yatay dikdörtgen kütlesi ve yarım şemse biçiminde alınlıklarıyla benzeri olmayan bir tak kapıdır. Bu tezyinatın da Baba Nakkaş üslubuna bağlı olup saray nakışhanesinde tasarlanmış olduğu düşünülebilir.

Dönemini yansıtan bu geçitte oldukça mütevazi ölçüler kullanılmış olması da dikkat çekicidir. Bu ölçüler “modulor” değerleriyle karşılaştırıldığında insana uygun oranların temel birim olarak kullanılmış olduğu açıkça görülebilir.

 Arap Nahiv İlminin Kaynağına İlişkin Şüpheci Söylem -Albert Merx Örneği-

Mehmet Şirin Çıkar

Abstract

Suspicious Approaches to the Origin of Arabic Grammar

-The Example of Albert Merx-

Arabic grammar, which had established its own methodology in early times, has been a leader in discussions between logic –looking as the predecessors forein sciences- and Islamic sciences.

The early discussions focused on the differences and smilarities between Arabic grammar and logic. But, some theories were appeared about the sources of Arabic grammar which had been very succesful in early times.One of the owners of such theories, A. Merx, alleged forcely that Arabic grammar had influenced from Greek Logic. According to him, all grammars must  be accordance with Logic and it is necessary for a science to be studied on it for centuries and some terms in Arabic grammar were taken from Greek Logic.

İn this article we questioned whether the thesis of Merx and proofs in his thesis are true or not.

Özet

Arap Nahiv İlminin Kaynağına İlişkin Şüpheci Söylem

-Albert Merx Örneği-

Kendi metodolojisini çok erken dönemden itibaren kuran Arap grameri, yerli olan dinî ilimlerin koruyucuyusu konumunda görülmüş ve yabancı ilimlerin öncüsü olarak görülen mantık ilmiyle yapılan tartışmalarda taraf olmuştur.

İlk dönemde yapılan tartışmalar, daha ziyade Arap grameri ile mantık ilmi arasındaki fark ve benzerlikler etrafında meydana gelmekteydi. Ancak XVII. Yüzyılda, çok erken dönemde büyük bir başarı sağlayan Arap gramerinin kaynağı hakkında bazı iddialar ortaya atıldı.

Bu tür iddia sahiplerinden birisi olan A. Merx, Arap gramerinin Yunan mantık ilminden etkilendiğini ısrarla savunmuştur. Ona göre, her gramer ilmi mantık ilmine dayanmak zorundadır, bir ilmin oluşabilmesi için bir kaç asır üzerinde çalışılması zorunludur ki, Arap grameri böyle bir süreci yaşamamıştır ve Arap gramerinde kullanılan bazı terimler Yunan mantığından alınmıştır.

Biz de bu çalışmamızda Merx’in tezini ve tezinde öne sürdüğü delilleri inceleyerek doğruluğunu sorguladık.

Was Jesus a Prophet According to Matthew?

 Reflections of a Muslim Reader

 Matta’nın İncil’i dışındaki İncillere bakıldığında, onların Hz. İsa’ya Kur’an’ın yüklediği göreve benzemeyen yaklaşımlarına rasltlamak mümkündür. Markos’ta asıl imaj olarak Hz. İsa’yı gizemli bir şekilde çarmaha kadar götüren serüveni görmekteyiz. Ona göre Hz. İsa’nın varlığındaki amaç, kendisinin eziyet çekmesi ve ölmesidir. Bu serüven içerisinde etrafındaki insanların onun ontolojik özelliğinin farkına varmadıkları sıkça vurgulanır. Luka ve onun bir benzeri olan Yuhanna’da da Hz. İsa’nın ilahi yönüne ağırlık verilmekte, bu konuyla ilgili imajlara büyük yer ayrılmaktadır. Oysa Matta İncil’inde İsa’dan beklenen, onun Hz. Davut veya Hz. Musa gibi bir peygamber olması, toplumu zulümlerden kurtarmasıdır. Açıkçası Matta, Hz. İsa’yı Yahudilerin kral peygamberleri  gibi görmeyi arzulamakta, Hristiyan teolojisinde yer alan onun ilahlığı konusuna sadece değinip geçmektedir. Buna göre Hz. İsa, özel talebelerine yönelik öğretisi olan, topluma karşı vaaz eden ve inançsız veya zayıf inançlılara da mucize gösteren bir peygamberdir. Matta’nın ona böyle bir misyon yüklemesi, kendisini diğer yaklaşımlardan ayırmakta, -teolojik anlamda önemli farklılıklara rağmen- Kur’an’ın tanımladığı İsa figürüyle de pekçok açıdan benzerlikler göstermektedir. Bunu görebilmek için Matta İncil’indeki ayetler belirli başlıklar altında toplanabilir. Bu tasnif de Hz. İsa’nın bir bakıma peygamberlik sürecini göz önüne sermektedir.

Abstract

Four Gospels except Matthew portray Jesus only from the point of view his divinity. While Mark’s personal approach is not to depict Jesus as a prophet, but rather as the Son of God who came to the world to suffer and to die on the cross as an atonement for people’s sin. What also is interesting in Mark is that people did not understand who actually Jesus was and left him helpless, even God neglected him. Luke and John also put forward similar scenarios. Consequently when one compares Jesus in the Qur’an and the Gospels except for Matthew’s, it is hard for one to find any parallelism. Only Matthew tries to show Jesus as a king prophet just like David or Moses. In this respect, he does not emphasis Jesus’ divinity or crucifixion too much. That is why, for a Muslim reader it is easier to read and make a connection with Matthew’s gospel than the others.  According to Matthew Jesus is a teacher for his disciples, a preacher for the crowds and performer of miracles -especially- for unbelievers. Matthew wrote his gospel in a systematic manner that fit in many ways to that of the Torah.

  <